Uszkodzenie więzadła krzyżowego tylnego (PCL) występuje rzadziej niż uraz ACL i bywa trudniejsze do rozpoznania. PCL ogranicza nadmierne przesuwanie kości piszczelowej ku tyłowi względem kości udowej i uczestniczy w stabilizacji kolana. Do urazu może dojść po bezpośrednim uderzeniu w przednią część piszczeli, przy mocnym zgięciu kolana albo w złożonym urazie sportowym.
Postępowanie zależy od stopnia uszkodzenia, niestabilności, aktywności pacjenta i obecności innych urazów. Izolowane uszkodzenia częściowe mogą być leczone zachowawczo, natomiast ciężkie urazy, oderwania kostne albo uszkodzenia wielowięzadłowe częściej wymagają konsultacji operacyjnej.
Jak dochodzi do uszkodzenia PCL?
Klasycznym mechanizmem jest silne uderzenie w przednią część piszczeli przy zgiętym kolanie. W sporcie może do tego dojść podczas upadku na zgięte kolano, kontaktu z przeciwnikiem lub urazu o większej energii. PCL może zostać uszkodzone także w przeproście lub razem z innymi więzadłami.
Objawy uszkodzenia PCL
Objawy bywają mniej gwałtowne niż przy ACL. Pacjent może zgłaszać:
- ból i obrzęk po urazie,
- uczucie niestabilności, szczególnie przy schodzeniu ze schodów lub hamowaniu,
- ból w przedniej lub tylnej części kolana,
- trudność w powrocie do biegania i sportów dynamicznych,
- wrażenie „zapadania się” kolana przy większym obciążeniu.
Przewlekła niestabilność może być subtelna, dlatego ważne jest badanie porównawcze obu kolan.
Diagnostyka PCL
Podstawą jest wywiad dotyczący mechanizmu urazu oraz badanie ortopedyczne. Lekarz ocenia przesuwanie piszczeli względem kości udowej i stabilność całego kolana. RTG może wykazać złamanie lub oderwanie fragmentu kostnego, a rezonans magnetyczny pomaga ocenić PCL i ewentualne uszkodzenia towarzyszące.
W urazach o większej energii szczególnie ważne jest sprawdzenie pozostałych więzadeł, łąkotek i struktur tylno-bocznych kolana.
Stopnie uszkodzenia
Uraz może obejmować rozciągnięcie więzadła, częściowe uszkodzenie albo pełne zerwanie. Sama informacja o stopniu uszkodzenia nie wystarcza do wyboru leczenia. Istotne jest również to, jak duża jest niestabilność i czy PCL jest jedyną uszkodzoną strukturą.
Leczenie zachowawcze
Izolowane uszkodzenia PCL o mniejszym stopniu niestabilności często można leczyć zachowawczo. Postępowanie może obejmować czasową ochronę kolana, odpowiednio dobraną ortezę i fizjoterapię. Duże znaczenie ma odbudowa siły mięśnia czworogłowego oraz kontrola ustawienia piszczeli.
Program rehabilitacji powinien uwzględniać charakter urazu i ograniczenia wynikające z gojenia więzadła. Niektóre ćwiczenia w początkowych etapach mogą być modyfikowane, aby nie zwiększać tylnego przesuwania piszczeli.
Kiedy rozważa się operację?
Leczenie operacyjne częściej bierze się pod uwagę przy dużej objawowej niestabilności, oderwaniu więzadła z fragmentem kostnym, uszkodzeniach wielowięzadłowych, przewlekłych dolegliwościach ograniczających aktywność albo u osób o wysokich wymaganiach sportowych. Decyzja jest indywidualna.
Rekonstrukcja ma na celu odtworzenie funkcji więzadła przy użyciu przeszczepu. Rodzaj techniki i materiału dobiera się do sytuacji pacjenta oraz innych uszkodzeń kolana.
PCL a inne więzadła kolana
W ciężkich urazach PCL może być uszkodzone razem z ACL, MCL, LCL lub strukturami kompleksu tylno-bocznego. Takie urazy wymagają szczegółowej oceny, ponieważ sposób leczenia i rehabilitacji jest bardziej złożony niż przy izolowanym uszkodzeniu jednego więzadła.
Zobacz także materiały o ACL oraz MCL i LCL.
Rehabilitacja i powrót do sportu
Powrót do aktywności zależy od stopnia urazu i sposobu leczenia. Celem jest odzyskanie pełnego zakresu ruchu, siły i stabilności oraz bezpieczne zwiększanie obciążeń. Po rekonstrukcji powrót do sportu powinien być oparty na przebiegu gojenia i kryteriach funkcjonalnych, a nie wyłącznie na czasie od operacji.
Najczęstsze pytania
Czy PCL zawsze trzeba operować?
Nie. Wiele izolowanych uszkodzeń może być leczonych zachowawczo. Operację częściej rozważa się przy większej niestabilności, urazach złożonych lub utrzymujących się objawach.
Czy uraz PCL można pomylić z innym problemem kolana?
Tak. Objawy nie zawsze są charakterystyczne. Dlatego znaczenie ma mechanizm urazu, badanie stabilności i odpowiednio dobrane obrazowanie.
Czy z uszkodzonym PCL można wrócić do sportu?
W wielu przypadkach tak, ale sposób i tempo powrotu zależą od stopnia urazu, stabilności kolana, rodzaju leczenia i wymagań konkretnej dyscypliny.
Ortopedia sportowa w ORTOTOP
Diagnostyka PCL jest częścią szerszej oceny urazów więzadłowych kolana. Zobacz także stronę Ortopedia sportowa w Krakowie.
Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej konsultacji medycznej.
Potrzebujesz konsultacji?
Przejdź do powiązanej części Oferty medycznej, sprawdź dostępnych specjalistów i możliwość umówienia wizyty.